BM ve AfB, Sudan'daki çatışmaların ciddi insan hakları ihlallerine yol açtığını belirtti

BM ve AfB, Sudan'daki çatışmaların ciddi insan hakları ihlallerine yol açtığını belirtti

PORT SUDAN (AA) - Birleşmiş Milletler (BM) ve Afrika Birliği (AfB), Sudan'da 4. yılına giren ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmaların ciddi insan hakları ihlallerine yol açtığını bildirdi. BM'nin Sudan için Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu ve AfB Afrika İnsan Hakları Komisyonu (ACHPR-AU) Sudan'daki insan hakları durumuna ilişkin ortak yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, Sudan’daki çatışmalar dördüncü yılına girerken ciddi ve yaygın uluslararası insan hakları ihlallerinin artan yoğunluk ve cezasızlıkla sürdüğü, bu ihlallerin hem HDK hem de Sudan Silahlı Kuvvetleri tarafından işlendiği, ülke genelinde şiddetin son derece endişe verici seviyelere ulaştığı aktarıldı. "Nisan 2023 ortasında çatışmaların başlamasından bu yana, Sudan genelinde on binlerce sivilin öldürüldüğü düşünülmektedir." ifadeleri kullanılan açıklamada, bu çatışmanın, "sistematik bir vahşet ve uluslararası hukukun en temel normlarının açıkça hiçe sayılmasıyla karakterize edildiği" belirtildi. Açıklamada, ortak komisyonun yürüttüğü incelemelerin, Sudan ordusunun ve HDK'nin yanı sıra müttefiklerinin de uluslararası insancıl hukuk ve insan haklarını farklı yoğunluklarda ciddi şekilde ihlal ettiklerini ortaya koyduğu aktarılarak, şunlar kaydedildi: "Bu ihlaller arasında öldürmeler, keyfi gözaltılar, işkence ve yerleşim bölgelerinde hava saldırıları, topçu atışları ve insansız hava aracı saldırıları gibi ayrım gözetmeyen saldırıların yaygın kullanımı yer almaktadır. Tıbbi tesisler ve gıda pazarları gibi yaşam için vazgeçilmez sivil unsurlar hedef alınmış, bu da zaten felaket boyutundaki insani krizi daha da derinleştirmiştir." İnsani yardım çalışanları, sağlık personeli ve insan hakları savunucuları gibi temel hizmet sağlayıcılarının öldürüldüğü, yaralandığı, gözaltına alındığı ya da kaybolduğu bilgisi paylaşılan açıklamada, her iki tarafın da karşı tarafla bağlantılı ya da onu desteklediği düşünülen kişileri hedef aldığı bildirildi. Açıklamada, HDK tarafından işlenen ihlallerin özellikle "yaygın ve sistematik" olduğu vurgulanarak, bunların yağma, cinsel şiddet ve etnik temelli hedef alma gibi organize ve tekrarlayan bir yöntem çerçevesinde gerçekleştiği kaydedildi. "BM Araştırma Misyonu, Sudan’da uluslararası suçların işlendiği sonucuna varmıştır." değerlendirmesi yapılan açıklamada, HDK'nin aç bırakma gibi diğer savaş suçlarının yanı sıra yaygın tecavüz ve cinsel şiddet, zulüm ve gıda, ilaç ile insani yardımdan mahrum bırakma yoluyla yok etme gibi insanlığa karşı suçlar işlediğinin belirlendiğine işaret edildi. Ekim 2025’te Faşir’in ele geçirilmesi bağlamında HDK'nin Zaghawa ve Fur topluluklarına yönelik kimlik temelli hedef alma örüntüsünün, soykırımın ayırt edici özelliklerini taşıdığının ortaya konulduğunun altı çizilen açıklamada, "ACHPR-AU Araştırma Misyonu ise bu ağır ihlallerin yaşam hakkı, insan onuru hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, temel özgürlükler, seyahat özgürlüğü, ekonomik, sosyal ve kültürel haklar, çocuklara yönelik ihlaller, halkların eşitlik, varlık, barış, güvenlik ve kalkınma hakları gibi kolektif hakların ihlali ile kırılgan grupların hedef alınması ve çatışma bağlantılı cinsel şiddeti kapsadığını tespit etmiştir." ifadeleri kullanıldı. Sudan, 15 Nisan 2023'ten bu yana ordu ile dış destekli HDK arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor.